અમદાવાદના આકાશમાં સર્જાયેલી એ કાળઝાળ ક્ષણ અને વૈશ્વિક ઉડ્ડયન ઇતિહાસની સૌથી ભયાનક દુર્ઘટનાઓમાંથી એક એવી 'એર ઇન્ડિયા ૧૭૧' વિમાન ક્રેશને આજે પૂરૂં એક વર્ષ થઈ ગયું છે. ગત વર્ષે અમદાવાદ એરપોર્ટ પરથી ટેક-ઓફ કર્યાની ગણતરીની મિનિટોમાં જ એર ઇન્ડિયાનું વિશાળકાય 'બોઇંગ ૭૪૭-૮ ડ્રીમલાઇનર' (નોંધ: ટેકનિકલ રિપોર્ટમાં આ બોઇંગ ૭૮૭ તરીકે પણ ઉલ્લેખિત છે) પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડ્યું હતું. છેલ્લા એક દાયકામાં સમગ્ર વિશ્વનો આ સૌથી ભયાનક હવાઈ અકસ્માત હતો, જેમાં માસૂમ બાળકો અને ક્રૂ મેમ્બર્સ સહિત અંદાજે ૨૬૦ લોકોએ ક્ષણભરમાં પોતાના જીવ ગુમાવ્યા હતા. આજે આ કરુણ અકસ્માતની પ્રથમ વર્ષગાંઠ હોવા છતાં, પીડિત પરિવારો હજુ પણ એ સવાલનો જવાબ શોધી રહ્યા છે કે આખરે તે દિવસે શું થયું હતું? કારણ કે આ અકસ્માતનો સત્તાવાર આખરી તપાસ અહેવાલ હજુ સુધી જાહેર થઈ શક્યો નથી.

બે મહિનાનો વધુ સમય લાગશે, કંઈ છુપાવવામાં નહીં આવે: AAIB

આ ચકચારી કેસની તપાસ પર સીધી નજર રાખી રહેલા ઉચ્ચ સત્તાવાર સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, દેશની સર્વોચ્ચ તપાસ સંસ્થા 'એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો' (AAIB) ને તેનો અંતિમ અને સચોટ અહેવાલ સબમિટ કરવામાં હજુ પણ વધુ બે મહિના જેટલો સમય લાગી શકે છે. પરિણામ અંગે બજારમાં ચાલી રહેલી વિવિધ અટકળો વચ્ચે ટોચના સૂત્રોએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે, તપાસ એકદમ સાચી અને યોગ્ય દિશામાં આગળ વધી રહી છે. તપાસની વ્યાપકતા અને પદ્ધતિ એવી રાખવામાં આવી છે જેથી ભવિષ્યમાં આવી કોઈ ભૂલ ન થાય. પ્રશાસને દઢતાપૂર્વક ખાતરી આપી છે કે આ અકસ્માતમાં "કંઈ પણ છુપાવવામાં આવશે નહીં" અને તપાસ પૂર્ણ થતાં જ તમામ પાસાઓ અને તારણો સાર્વજનિક કરવામાં આવશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયાના અહેવાલો ફગાવાયા, એન્જિન ઉત્પાદક સાથે કોઈ વિવાદ નથી

તપાસ દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા અને કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા હાઉસ દ્વારા આ ક્રેશને લઈને અનેક પ્રકારના દાવા અને વાંધાજનક રિપોર્ટ્સ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા. ભારતીય ઉડ્ડયન મંત્રાલયના સૂત્રોએ આ તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય અહેવાલોને તદ્દન પાયાવિહોણા અને મનઘડત ગણાવીને ફગાવી દીધા છે. આ વિમાનમાં સૌથી મહત્વના ભાગ સમાન એન્જિનની ભૂમિકા અંગે તપાસ ચાલી રહી છે. આ એન્જિન બનાવતી વૈશ્વિક કંપની 'GE એરોસ્પેસ' (જનરલ ઇલેક્ટ્રિક) દ્વારા તપાસ પ્રક્રિયા સામે કોઈ પણ પ્રકારનો વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો નથી, અને તેઓ ભારતીય તપાસ એજન્સીઓ સાથે સંપૂર્ણ સહયોગ કરી રહ્યા છે.

નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયની નજર, પશ્ચિમ એશિયાના સંકટની નડતર

નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ તપાસની પ્રગતિની નિયમિત સમીક્ષા કરી રહ્યા છે અને સચિવ સ્તરના અધિકારીઓને તેની પળેપળની વિગતો આપવામાં આવે છે. જો કે, મંત્રાલયે તપાસની સ્વાયત્તતા જાળવી રાખવા માટે તેની કોઈપણ આંતરિક અથવા સંવેદનશીલ વિગતોથી પોતાની જાતને સ્પષ્ટપણે દૂર રાખી છે.

બીજી તરફ, એક વરિષ્ઠ વહીવટી સૂત્રએ ખુલાસો કર્યો છે કે હાલમાં પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલી ગંભીર ભૌગોલિક-રાજકીય કટોકટી અને પ્રાદેશિક સંઘર્ષના કારણે વૈશ્વિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર પર ભારે દબાણ છે. આ દબાણની સીધી અસરો આ કેસના એક્સપર્ટ્સ અને તપાસકર્તાઓ પર પણ પડી છે, જેને કારણે પ્રક્રિયા થોડી ધીમી થઈ છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આવા આંતરરાષ્ટ્રીય અને અનિયંત્રિત સંજોગો માટે તપાસકર્તાઓને દોષી ઠેરવવા વ્યાજબી નથી. આ દરમિયાન, AAIB ફાઈનલ રિપોર્ટ પહેલા એક 'સ્ટેટસ રિપોર્ટ' (વચગાળાની સ્થિતિ) જાહેર કરવાનું વિચારી શકે છે, જો કે ઇન્ટરનેશનલ સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (ICAO) ના વૈશ્વિક નિયમો મુજબ આવી કોઈ વચગાળાની માહિતી આપવાની તપાસકર્તાઓ પર કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂની જવાબદારી નથી.

પ્રારંભિક અહેવાલનો ચોંકાવનારો ખુલાસો: રન (RUN) માંથી કટઓફ (CUTOFF)

તપાસના શરૂઆતના દિવસોમાં ગયા વર્ષે જાહેર કરાયેલા પ્રારંભિક (પ્રિલિમિનરી) રિપોર્ટમાં એક અત્યંત ચોંકાવનારો ટેકનિકલ ખુલાસો થયો હતો. આ રિપોર્ટ મુજબ, પ્લેન જ્યારે રનવે પરથી ટેક-ઓફ થઈને હવામાં ગયું, તેના તુરંત બાદ બોઇંગ ૭૮૭ ના એન્જિનની મુખ્ય 'ફ્યુઅલ કંટ્રોલ સ્વીચો' લગભગ એકસાથે કયાંક ભૂલથી અથવા ટેકનિકલ ખામીના કારણે 'RUN' મોડમાંથી બદલાઈને 'CUTOFF' મોડ પર આવી ગઈ હતી. આ સ્વિચ બંધ થઈ જવાના કારણે વિમાનના બંને પાવરફુલ એન્જિનોમાં થતો ઇંધણ (બળતણ) નો સપ્લાય એકાએક ઠપ થઈ ગયો હતો, જે આ ભયાનક અકસ્માત અને ૨૬૦ માસૂમ જિંદગીઓ હોમાઈ જવાનું મુખ્ય તત્કાલીન કારણ હોઈ શકે છે. હવે આગામી બે મહિનામાં આવનારો ફાઈનલ રિપોર્ટ જ આખરી સત્ય બહાર લાવશે.