Home Business
April 10, 2026

કેન્દ્રીય કર્મચારીઓની લોટરી લાગી: આઠમા પગાર પંચ પહેલા સરકારે વધાર્યું શિક્ષણ ભથ્થું

Paras Joshi

Author

Post Image

કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે આઠમા પગાર પંચના અમલીકરણ પહેલા સરકારે ચિલ્ડ્રન એજ્યુકેશન એલાઉન્સ (CEA) ના નવા નિયમો જાહેર કરીને મોટી ભેટ આપી છે. નવા નિયમો મુજબ હવે પ્રતિ બાળક માસિક રૂ. 2,812.5 શિક્ષણ ભથ્થું અને રૂ. 8,437.5 હોસ્ટેલ સબસિડી મળશે. આ રકમને મોંઘવારી ભથ્થા (DA) સાથે લિંક કરવામાં આવી છે, એટલે કે જ્યારે પણ DA 50% ને વટાવશે, ત્યારે આ ભથ્થામાં 25% નો આપોઆપ વધારો થશે. નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP-2020) ને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રી-સ્કૂલના બાળકો માટે પણ આ લાભો લંબાવવામાં આવ્યા છે. આ સુધારેલા નિયમોથી કર્મચારીઓના બાળકોના શિક્ષણ પાછળ થતા ખર્ચમાં મોટી આર્થિક રાહત મળશે.

નવા નિયમોના અમલીકરણ સાથે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના ખાતામાં હવે દર મહિને શિક્ષણ માટે મોટી રકમ જમા થશે. ફિક્સ્ડ કેલ્ક્યુલેશન મુજબ, હવે કર્મચારીઓને તેમના દરેક બાળક દીઠ માસિક રૂ. 2,812.5 નું એજ્યુકેશન એલાઉન્સ મળશે. જો કોઈ કર્મચારીનું બાળક હોસ્ટેલમાં રહીને અભ્યાસ કરી રહ્યું હોય, તો સરકાર તેને માસિક રૂ. 8,437.5 ની હોસ્ટેલ સબસિડી આપશે. સરકારની આ યોજનાની ખાસિયત એ છે કે વાસ્તવિક ખર્ચ ભલે ઓછો થયો હોય કે વધુ, કર્મચારી આ નિર્ધારિત ફિક્સ્ડ રકમ મેળવવા માટે હકદાર રહેશે. આ નિર્ણયથી મધ્યમ વર્ગના સરકારી કર્મચારીઓને મોંઘા શિક્ષણના યુગમાં મોટો ટેકો મળશે.

સરકારે આ ભથ્થાને મોંઘવારી સાથે સાંકળીને કર્મચારીઓની લાંબા સમયની માંગણી સંતોષી છે. નિયમ મુજબ, જેમ જેમ મોંઘવારી ભથ્થું (DA) વધશે તેમ તેમ શિક્ષણ ભથ્થામાં પણ વૃદ્ધિ થશે. જ્યારે પણ મોંઘવારી ભથ્થું 50 ટકાના સ્તરને સ્પર્શશે કે વટાવશે, ત્યારે ચિલ્ડ્રન એજ્યુકેશન એલાઉન્સના દરોમાં સીધો 25 ટકાનો વધારો થઈ જશે. આ વ્યવસ્થાને કારણે કર્મચારીઓએ દર વખતે નવા પગાર પંચ કે સરકારી આદેશની રાહ જોવી પડશે નહીં. આ ઉપરાંત નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP-2020) ના ફેરફારોને પણ આમાં આવરી લેવામાં આવ્યા છે, જેમાં નર્સરી, LKG અને UKG જેવી પ્રી-સ્કૂલ કક્ષાઓના ખર્ચ પર પણ ક્લેમ કરવાની છૂટ આપવામાં આવી છે.

શિક્ષણ ભથ્થું મેળવવા માટે સરકારે કેટલીક શરતો પણ સ્પષ્ટ કરી છે. આ લાભ કર્મચારીના માત્ર બે સૌથી મોટા બાળકો માટે જ મળવા પાત્ર રહેશે. જો પતિ અને પત્ની બંને સરકારી નોકરીમાં હોય, તો તેમાંથી કોઈ પણ એક જ વ્યક્તિ આ ભથ્થાનો ક્લેમ કરી શકશે. વળી, આ રકમ મેળવવા માટે કર્મચારીએ વર્ષમાં માત્ર એક જ વાર નાણાકીય વર્ષ પૂરું થયા પછી અરજી કરવાની રહેશે. મહત્વની બાબત એ છે કે જો કોઈ કર્મચારી રજા પર હોય અથવા સસ્પેન્શન હેઠળ હોય, તો પણ તેને આ ભથ્થું મળતું રહેશે. નિવૃત્તિ કે બરતરફીના કિસ્સામાં પણ શૈક્ષણિક વર્ષના અંત સુધી આ સુવિધા ચાલુ રાખવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

આ લાભ મેળવવાની પ્રક્રિયાને પણ સરકારે ઘણી સરળ બનાવી દીધી છે. કર્મચારીએ ક્લેમ કરવા માટે કોઈ લાંબી કાગળની કાર્યવાહી કરવાની જરૂર રહેશે નહીં. બાળક જે શાળામાં ભણતું હોય તે શાળાના આચાર્ય (Principal) દ્વારા આપવામાં આવેલું એક સામાન્ય પ્રમાણપત્ર પૂરતું ગણાશે, જે એ વાતની પુષ્ટિ કરતું હોવું જોઈએ કે બાળક પાછલા શૈક્ષણિક વર્ષ દરમિયાન ત્યાં અભ્યાસ કરતું હતું. હોસ્ટેલ સબસિડી માટે રહેવા અને જમવાના ખર્ચનો ઉલ્લેખ કરતું પ્રમાણપત્ર અનિવાર્ય રહેશે. આઠમા પગાર પંચની જાહેરાત પહેલા સરકારનો આ નિર્ણય કર્મચારીઓના મનોબળને વધારનારો સાબિત થશે અને તેમને વધતી જતી મોંઘવારી સામે રક્ષણ પૂરું પાડશે.